|
Wypisy z wybranych utworów literackich stanowić będą dla nauczyciela pomoc dydaktyczną w nauczaniu historii i bloku humanistycznego w gimnazjum. Wzbogacą one treści podręczników szkolnych, bądź też będą ich barwną i bogatą w opisy ilustracją. W 14 działach umieszczono 68 tekstów pióra 24 autorów. Są to fragmenty powieści historycznych i opowiadań oraz utwory poetyckie. Dotyczą one określonych wydarzeń z dziejów Polski od czasów najdawniejszych, aż po pierwsze lata XIX wieku. Zebrane w pracy teksty literackie można wykorzystywać zarówno na lekcjach, jak i na zajęciach pozalekcyjnych, zwłaszcza koła historycznego. Celem ułatwienia nauczycielowi korzystania z „Wypisów", autor we wstępnej części pracy charakteryzuje literaturę piękną jako jeden ze środków poznania naszych dziejów ojczystych oraz wskazuje na możliwość i sposoby jej wykorzystania w procesie nauczania - uczenia się historii. Przy omówieniu tym autor „Wypisów" posiłkował się pracą prof. Jerzego Maternickiego „Literatura piękna w nauczaniu historii" oraz zawarł doświadczenia własne wynikające z długoletniej praktyki pedagogicznej.
Spis treści Uwagi wstępne - 7 l. Literatura piękna w nauczaniu historii
1. Cechy charakterystyczne literatury pięknej - 8
2. Literatura piękna jako środek dydaktyczny w nauczaniu historii - 9
3. Wykorzystanie literatury pięknej na lekcjach historii – 11 II. Najdawniejsze dzieje Polski w podaniach i legendach
1. 0 Lechu, Czechu i Rusie (S. Świrko: Orle gniazdo) - 13
2. Postrzyżyny u Piasta (W. Przyborowski: Myszy króla Popiela) -15
3. 0 Popielu, którego myszy zjadty (S. Świrko: Orle gniazdo) - 18
4. Niech żyje król Piast (W. Przyborowski: Myszy króla Popiela) - 22
III. Z życia Słowian
1. W biskupińskim grodzie (Z. Kossak: Gród nad jeziorem) - 24
2. Kupcy rzymscy nad Bałtykiem (Z. Kossak: Bursztyny) - 27
3. Na Ślęży (K. Dobkiewiczowa: Rycerze kamiennego niedźwiedzia) - 29
IV. Początki i rozwój państwa polskiego
1. Zaślubiny Mieszka l z Dobrawką (K. Bunsch: Dzikowy skarb) - 32
2. Chrzest (K. Bunsch: Dzikowy skarb) - 33
3. Drużyna książęca (K. Bunsch: Dzikowy skarb) - 35
4. Cesarz Otton III w Gnie ź nie (W. Przyborowski: Boles ł aw Chrobry) - 37
5. Niemcza (K. Dobkiewiczowa: Rycerze kamiennego niedźwiedzia) - 41
6. „Bolesław Chrobry" (j. U. Niemcewicz) - 43
7. Królewicz Kazimierz powraca do kraju (W. Przyborowski: Madejowe łoże) - 45
8. Zatarg Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem (K. Bunsch: Imiennik) - 47
9. Obrona Głogowa (K. Bunsch: Psie Pole) - 50
10. Bolesław Krzywousty w Kołobrzegu (K. Bunsch: Zdobycie Kołobrzegu) - 53
V. W czasach rozbicia dzielnicowego
1. Śmierć Henryka Pobożnego (j. l. Kraszewski: Synjazdona) - 56
2. Testament Henryka IV Probusa (Z. Kossak: Nieznany kraj) - 58
3. Nowa wieś (j. i A. Chamieć: Gniewko z Turoboi) - 59
4. U kupców w Krakowie (J. /. Kraszewski: Kraków za Łoktka) - 63 VI. Zjednoczenie i umocnienie państwa polskiego w XIV wieku
1. Koronacja Władysława Łokietka (K. Bunsch: Wywołańcy) - 65
2. Płowce (]. l. Kraszewski: jelita) - 67
3. Testament Władysława Łokietka (j. l. Kraszewski: Król chłopów) - 70
4. „Kazimierz Wielki" (J. U. Niemcewicz) - 73
5. „Zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną" (J. l. Kraszewski: Król chłopów) - 75
6. Uczta u Wierzynka (Z. Kossak: Bursztyny) - 77
VII. W kręgu średniowiecznej kultury
1. Ojcowie Cystersi w Mogile (Z. Kossak: Bursztyny) - 81
2. Pasowanie na rycerza (J. i A. Chamieć: Gniewko z Turoboi) - 83
3. Turnieje (f. Wójcicki: Bałtyckie orły) - 85
4. Krakowscy żacy ( J. l. Kraszewski: Zygmuntowskie czasy) - 87
5. Jan Długosz u króla Kazimierza Jagiellończyka (A. Domańska: Historia żóftej ciżemki) - 89
6. Ołtarz Wita Stwosza (A Domańska: Historia żółtej ciżemki) - 91
VIII. Zmagania polsko-krzyżackie w XV-XV1 wieku
1. „Krzyżacy niebezpiecznym sąsiadem" (A. Mickiewicz: Grażyna) - 95
2. Grunwaldzkie pobojowisko (H. Sienkiewicz: Krzyżacy, t. II) - 95
3. „Bogurodzica" - fragment (Autor nieznany) - 97
4. Bitwa na Zalewie Wiślanym (J . Wójcicki: Bałtyckie orły) - 98
5. Toruński układ pokojowy z 1466 roku Jj. Wójcicki: Bałtyckie orty) - 100
6. Hołd pruski (Z. Kossak: Bursztyny) - 101
IX. Polska złotego wieku
1. Polacy swój język mają (Z. Morawska; Przygody imć pana Mikołaja Reja) -105
2. U Koperników w Toruniu (j. Parandowski: Trzy znaki zodiaku) - 107
3. Na sejmie szlacheckim w Piotrkowie Trybunalskim (J. Porazińska: Kto mi dał skrzydła) - 109
4. Unia Polski z Litwą (Z. Morawska: Przygody imć pana Mikołaja Reja) - 112
5. 0 sprawiedliwe prawa (J. Porazińska: Kto mi dal skrzydła...) - 115
6. „Żeńcy" - fragment (S. S z ymonowic) - 116
7. Na jarmarku kaliskim w XVI wieku (L. Sieciechowiczowa: Miasto na złotym szlaku) - 117 X . Wojny Polski w XVII wieku
1. Potop szwedzki (H. Sienkiewicz: Potop, t. II) - 1 20
2. Stefan Czarniecki (J . U. Niemcewicz: Śpiewy historyczne) - 125
3. Jan Sobieski gromi Turków pod Chocimiem (H. Sienkiewicz: Pan Wofodyjowski) - 126
4. Wysłannicy papieża i cesarza u Jana III Sobieskiego (]. Dobraczyński: Samson i Dalia) - 129
5. Decydujące natarc i e (J. Dobraczyński: Samson i Dalia) - 132 XI. Czasy saskie
1. „Za króla Sasa..." (J. l. Kraszewski: Saskie ostatki) - 136
2. Na dworze króla Augusta III i Fryderyka II (J. l. Kraszewski: Z siedmioletniej wojny) - 138
3. Co się stało z tą Rzeczypospolitą? (S. Wilkowski: Stanisław Konarski) - 140
4. Rozstrzygać większością g ł osów (S. W i lkowski: Stanis ł aw Konarski) - 142
5. Collegium Nobilium (S. Wilkowski: Stanisław Konarski) - 145 XII. Rzeczypospolita w dobie upadku
1. „Rozbiór" (M. Konopnicka: Śpiewnik historyczny) - 148
2. „O Panu Tadeuszu Rejtanie /1773/" (H. Konopnicka) - 149
3. „Piosenka nadziei /l 773/" (M. Konopnicka) - 151
4. O wychowaniu i kształceniu dzieci (C. Niemyska-Rączkowa: Pierwsze w Europie) - 152
5. „Trzeci maj" (M. Konopnicka: Śpiewnik historyczny) - 155
6. Wiwat konstytucja! (S. Majchrowski: O Julianie Niemcewiczu) - 157
7. „Targowica /l 792/" (M. Konopnicka) - 158
8. Wojna 1792 (K. Konarski: Tajemnica zegara królewskiego) - 160
9. Burzliwe obrady sejmu (W. Reymont: Rok 1794. Ostatni Sejm Rzeczypospolitej.) - 161
10. „Drugi rozbiór" (M. Konopnicka: Śpiewnik historyczny) - 163
XIII. Powstanie kościuszkowskie l trzeci rozbiór Polski
1. Na krakowskim rynku (W. Reymont: Rok 1974 - Insurekcja) -165
2. Kosynierzy zdobywają rosyjskie armaty (W. Reymont: Rok 1974 - Insurekcja) - 168
3. Pomnik z ziemi (M. Dąbrowska: Pisma wybrane...) - 171
4. „Trzeci rozbiór" (M. Konopnicka: Śpiewnik historyczny) - 174
5. „Hymn do miłości ojczyzny" (l. Krasicki) - 175
6. „Do narodu /1794/" - fragment (J. Jasiński) - 175 XIV. Napoleon i Polacy
1. „Mazurek Dąbrowskiego" (]. Wybicki) -177
2. Na polską wojnę idziemy... (K. Konarski: Złączym się z narodem) - 178
3. „Orzeł wraca /1804/" (M. Konopnicka) - 182
4. „Rok 1812 /wojna z Rosją/" (A. Mickiewicz: Pan Tadeusz) - 182
5. Niebezpieczeństwo (W. Przyborowski: Bitwa pod Raszynem) - 183
6. Bądźcie posłuszni moim stówom (j. Dobraczyński: Bramy Lipska) - 187
7. Pogrzeb księcia Józefa Poniatowskiego (l. U. Niemcewicz: Śpiewy historyczne) - 189
|
