DZIEDZICTWO KULTUROWE - EDUKACJA REGIONALNA (2)

Wstęp - fragment

(...) Nauczyciel realizujący międzyprzedmiotową ścieżkę edukacyjną „Edukacja regio­nalna - dziedzictwo kulturowe w regionie", dosyć często staje wobec zasadniczego pro­blemu braku odpowiednich sposobów i narzędzi gromadzenia oraz rejestrowania mate­riałów z zakresu regionalnego dziedzictwa kulturowego.

Istotnym źródłem informacji o miejscowości i regionie, w którym przyszło nam żyć, obok wszelkiego rodzaju publikacji (zarówno naukowych jak i popularnonaukowych), dostępnych materiałów archiwalnych, dokumentów osobistych takich, jak chociażby pa­miętniki, wspomnienia, kroniki, są wypowiedzi uzyskiwane bezpośrednio od wybranych przedstawicieli lokalnej społeczności. Zwłaszcza reprezentanci starszej i najstarszej ge­neracji, pochodzący z rodzin od pokoleń związanych z daną miejscowością czy regio­nem, stanowią niewyczerpaną skarbnicę wiedzy o rodzimej historii i tradycji. Do nich też zwracać się będziemy najczęściej gromadząc materiał źródłowy charakteryzujący dawne, często zapomniane i niepraktykowane już zwyczaje, obrzędy, obyczaje, tradycje rodzinne, indywidualne oraz zbiorowe doświadczenia dziejowe, podania i legendy. Ob­raz naszej małej ojczyzny zawarty w tych wypowiedziach to właśnie spuścizna dorobku kulturowego w sferze duchowej, społecznej i materialnej, która winna stać się źródłem kształtowania świadomości przynależności lokalnej i identyfikacji regionalnej. Młode pokolenia powinny być świadomymi nosicielami i przekazicielami tych tradycji, społecz­nie aprobowanych wzorów wartości bądź zachowań, selektywnie kontynuowanych, przetwarzanych i nowo tworzonych. Decyduje to przecież o ciągłości swoistej specyfiki kulturowej regionu, istnieniu tak zwanej tradycyjnej mentalności i wynikających z tego konsekwencji społeczno-kulturowych, stających w opozycji do tego, co niesie ze sobą współczesna, skomputeryzowana cywilizacja techniczna i wszechobecna kultura maso­wa. Wzbogacana systematycznie wiedza o miejscowości i regionie oraz troska o istnie­jące dziedzictwo kulturowe stanowią najlepszą obronę własnych korzeni, własnej tożsa­mości, zaspakajają potrzebę posiadania własnego miejsca na Ziemi.

Sposoby czynnego i metodycznego zbierania tych materiałów są różne. Można je zdobywać w toku luźnej rozmowy, niesformalizowanego wywiadu, a przede wszystkim w oparciu o wywiad prowadzany przy pomocy wcześniej przygotowanego narzędzia -kwestionariusza. Wywiad kwestionariuszowy jest najłatwiejszy do technicznego przeprowadzenia przy założeniu, że posiadamy w sposób fachowy i merytoryczny przygotowany kwestionariusz.

Spis treści

Wstęp - 3

Czść I: Kwestionariusze badawcze. 
Zwyczaje doroczne - I. Bukowska - Floreńska - 5 
Zwyczaje i obrzędy związane z Adwentem, świętami Bożego Narodzenia i okresem do Trzech Króli - Z. Kłodnicki -   9 
Zwyczaje i obrzędy Wielkanocne - Z. Kłodnicki - 17 
Wierzenia i magia - I. Bukowska - Floreńska - 22 
Zachowania ludyczne - G. Odoj, A. Peć - 31 
Zwyczajowość weselna - G. Odoj, A. Peć - 34 
Pieśń ludowa - przeszłość i teraźniejszość. Świadomość tradycji i przemian - K. Turek - 37 
Problem „swój - obcy" - G. Odoj, A. Peć - 39 
Urządzenie i zdobnictwo wnętrza mieszkalnego - I. Bukowska - Floreńska  - 41 
Kapliczki, figury przydro ż ne i krzyże przydrożne w aspekcie obiektywnym i subiektywnym - G. Odoj, A. Peć - 45 
Uwarunkowania identyfikacji mieszkańców z miastem - G. Odoj, A . Peć - 48

Cześć II: Karty pracy i ćwiczenia.
Wzór karty zapisu wywiadu - G. Odoj, A. Peć - 51 
Wzór wklejki na archiwizowane zdjęcia - G. Odoj, A. Peć - 51 
Karta opisu twórcy - D. Spychalski - 52 
Karta rejestracji przyśpiewek ludowych - P. Kaja - 53 
Dziennik pogody - M. Młtusecki, A. Peć, G. Odoj - 55 
Edukacja regionalna w nauczaniu zintegrowanym. Przykłady ćwiczeń - M Małusecki , M. i A. Peć - 56 
Edukacja regionalna w nauczaniu zintegrowanym. Przykłady ćwiczeń - D. i G. Odoj - 58 
Edukacja regionalna w nauczaniu zintegrowanym. Przyk ł ady ćwiczeń - E. Kargul, K. Kuryło - 60

Noty o autorach - 62